Rozdział V
Nauka pomiaru przez zabawę z klockami
Dlaczego warto uczyć pomiaru przez zabawę?
W edukacji przedszkolnej niezwykle ważne jest, aby dzieci mogły uczyć się poprzez działanie i bezpośrednie doświadczenie. Jednym z obszarów, który doskonale rozwija się dzięki aktywnościom manualnym, jest umiejętność dokonywania pomiarów – zarówno długości, wysokości, jak i odległości.
Dzieci w wieku przedszkolnym nie posługują się jeszcze formalnymi jednostkami miary. Zamiast tego uczą się porównywać przedmioty i oceniać „więcej”, „mniej”, „dłuższy”, „krótszy” itp. Klocki są doskonałym narzędziem do takich działań – mają powtarzalny kształt i rozmiar, są kolorowe i zachęcają do eksperymentowania. Dzięki nim dziecko może w sposób naturalny i intuicyjny poznawać podstawy pomiaru.
Zabawy zawarte w tym rozdziale pozwalają dzieciom m.in.:
- porównywać długości i wysokości konstrukcji,
- mierzyć przedmioty za pomocą klocków jako jednostek nieformalnych,
- szacować i sprawdzać wyniki pomiarów,
- rozumieć, czym jest odległość w kontekście ich własnych doświadczeń.
Poprzez angażującą zabawę dzieci nie tylko rozwijają kompetencje matematyczne, ale również uczą się precyzji, uważności oraz logicznego myślenia. Wprowadzając pomiar w zabawie, budujemy fundamenty do przyszłego rozumienia pojęć matematycznych i naukowych.
Zbuduj tak długie jak...
Cel dydaktyczny
Porównywanie długości.
Potrzebne elementy
Klocki – w szczególności łączniki proste i walce.
Przebieg
- Dzielimy dzieci na kilkuosobowe grupy.
- Każdej z grup przydzielamy jeden wymiar (np. mówimy „szerokość stolika”, „wysokość krzesła”).
- Dzieci budują z klocków (łącząc walec, łącznik prosty, walec itd.) „miarkę” równej długości danego wymiaru.
- Dzieci porównują: która miarka jest najdłuższa, a która najkrótsza?
Warianty
Zbudowane miarki można przeliczyć np. na długości butów, łokci.
Klockowy wąż
Cel dydaktyczny
Mierzenie długości za pomocą jednostki nieformalnej (klocka).
Potrzebne elementy
Klocki, sznurki o różnej długości lub taśma papierowa wyklejona na podłodze o różnej długości.
Przebieg
Dzieci przykładają kolejne klocki do sznurka, by sprawdzić jego długość.
Liczą, ile „klocków” mierzy sznurek.
Warianty
- Za pomocą klocków można zmierzyć odległość od stolika do drzwi.
- Pomysł na zdjęcie/wyzwanie klasowe.
Który jest wyższy
Cel dydaktyczny
Porównywanie wysokości konstrukcji.
Potrzebne elementy
Klocki.
Przebieg
Każde dziecko buduje konstrukcje z określonej ilości klocków.
Porównują wysokości i ustawiają wieże od najniższej do najwyższej.
Warianty
- Dzieci same wybierają ilość klocków i potem porównują wyniki.
Ile klocków potrzeba?
Cel dydaktyczny
Szacowanie i sprawdzanie.
Potrzebne elementy
Klocki, przedmioty do zmierzenia (np. szafka, drzwi, krzesło)
Przebieg
Dzieci w grupach zgadują, ile walców potrzeba, by łącząc je za pomocą łączników zbudować wieżę na wysokość np. krzesła.
Następnie sprawdzają poprzez układanie.
Warianty
Dzieci zgadują w parach i porównują, kto był bliżej.
Dzieci szacują, jak dużą wieżę należy zbudować, by dotknąć nią framugi drzwi / sufitu.
Pomysł na wyzwanie pod zdjęcie.
Pomiar ruchu
Cel dydaktyczny
Obserwacja i pomiar zmiany położenia.
Potrzebne elementy
Klocki z zębatkami, platformy.
Przebieg
Dzieci budują linię zębatek i zaznaczają, gdzie zaczyna się ruch.
Po uruchomieniu mechanizmu dzieci obserwują, jak daleko „dotarł” ruch.
Mierzenie liczby zębatek, przez które przeszła energia.
Warianty
Porównanie dwóch linii: która przekazuje ruch dalej?
Kto dalej sięgnie?
Cel dydaktyczny
Szacowanie odległości i porównywanie zasięgu.
Potrzebne elementy
Łączniki proste i krzyżaki, walce.
Przebieg
Dzieci budują „patyk” z klocków i starają się, by sięgało jak najdalej (np. od brzegu stołu), aż się nie „złamie”.
Mierzą długość ramienia, licząc ilość klocków.
Porównują, które ramię sięga najdalej.
Warianty
- Dzieci budują najdłuższy patyk, trzymając go wspólnie tak, by się nie przerwał.
- Pomysł na zdjęcie klasowe.
Pomiar ścieżki
Cel dydaktyczny
Mierzenie długości drogi.
Potrzebne elementy
Klocki,
taśma malarska lub sznurek ułożony w linii.
Przebieg
Na podłodze układamy krętą ścieżkę.
Dzieci układają obok klocki, by zmierzyć jej długość.
Liczą klocki potrzebne do przebycia trasy.
Dzieci mogą skakać wzdłuż trasy obunóż bądź na jednej nodze.
Warianty
Dzieci samodzielnie w grupach wyklejają trasę na podłodze i układają wzdłuż niej klocki.
Klockowy ciężar
Cel dydaktyczny
Wstęp do pojęcia masy i porównywania „ciężaru”.
Potrzebne elementy
Zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypane na dywanie), sznurek i wieszak do zbudowania wagi, platformy, które będą „szalkami” w wagach
Przebieg
Dzieci porównują masę dwóch zestawów klocków – np. 3 zębatki i 5 zębatek.
Obserwują, który zestaw jest cięższy, i zastanawiają się, dlaczego.
Warianty
Próba zrównoważenia dwóch zestawów o różnej liczbie klocków (np. mamy trzy koła zębate – ile walców musimy ułożyć z drugiej strony, by ich masa była taka sama).
Zdjęcie wizualizacji wagi z platform i klocków.
Metr klockowy
Cel dydaktyczny
Tworzenie własnej jednostki miary.
Potrzebne elementy
Walce i łączniki.
Przebieg
Dzieci ustalają, że 5 połączonych za pomocą łączników walców to ich jednostka miary (mogą ją nazwać jak chcą, np. „pięcioklocek”).
Używając tego „pięcioklocka”, mierzą długość różnych przedmiotów.
Przeliczają mówiąc np. „wysokość krzesła to cztery pięcioklocki”.
Warianty
Dzieci tworzą dwie jednostki miary (np. „pięcioklocek” i „ośmioklocek”) i za ich pomocą porównują wymiary różnych obiektów.
Pomiar kroków
Cel dydaktyczny
Rozumienie odległości i liczby kroków jako miary.
Potrzebne elementy
Klocki jako znaczniki punktów startowych i końcowych.
Przebieg
Nauczyciel prosi dzieci, by zbudowały proste konstrukcje z klocków, które będą znacznikami.
Następnie dzieci dzielą się na pary, ustawiają swoje znaczniki w różnych miejscach w sali.
Zadaniem dzieci jest przejść od jednego znacznika do drugiego, licząc jednocześnie kroki.
Następnie, przy znaczniku dziecko umieszcza ilość klocków odpowiadających ilości kroków.
Drugie dziecko przechodzi od drugiego znacznika do pierwszego, również licząc kroki i pobierając taką samą ilość klocków.
Dzieci porównują ilość klocków, a następnie sprawdzają, jak zmieni się ich ilość, kiedy wykonają większe / mniejsze kroki.
Warianty
Zamiast kroków dzieci mogą wykonywać podskoki obunóż bądź na jednej nodze.