Rozdział IV
Zabawy z dodawania i odejmowania z klockami
Dodawanie i odejmowanie z klockami
Dodawanie i odejmowanie to jedne z pierwszych działań matematycznych, z którymi dzieci mają styczność w przedszkolu. W tym wieku kluczowe jest, by poznawały liczby i ich relacje w sposób konkretny – poprzez manipulację, obserwację i zabawę. Klocki, dzięki swojej kolorystyce, rozmiarom i elementom ruchomym, stanowią idealny materiał dydaktyczny do wprowadzania tych pojęć.
Zabawy przedstawione w tym rozdziale pomagają dzieciom zrozumieć, że dodawanie to dołączanie elementów, a odejmowanie – ich zabieranie. Dzięki pracy na konkretach, dziecko uczy się nie tylko liczyć, ale także rozumie, co oznacza przybycie lub ubycie obiektów w danym zbiorze. Ćwiczenia rozwijają również myślenie logiczne, koncentrację oraz umiejętność rozwiązywania prostych problemów matematycznych w codziennych sytuacjach.
Warto pamiętać, że nauka matematyki na tym etapie rozwoju nie polega na zapamiętywaniu wyników, ale na budowaniu intuicji liczbowej i zrozumieniu działań. Zabawy z klockami sprawiają, że dzieci chętnie angażują się w ćwiczenia i zyskują poczucie sukcesu dzięki samodzielnym odkryciom.
Dołącz i policz
Cel dydaktyczny
Dodawanie na konkretach.
Potrzebne elementy
- Zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie).
- Platformy – po trzy w tym samym kolorze dla każdego dziecka.
Przebieg
1. Prosimy, by każde dziecko połączyło ze sobą platformy w jednej linii.
2. Prosimy, by każde dziecko zabrało dwa koła zębate w tym samym kolorze i umieściło je obok siebie w górnym rzędzie po lewej stronie.
3. Następnie prosimy, by wzięło dwa koła zębate w innym kolorze.
4. Przeliczamy wspólnie, np. „dwa koła niebieskie i dwa koła zielone to razem cztery koła”.
5. Następnie prosimy, by dzieci zrzuciły koła z platform. I wykonujemy ćwiczenie prosząc, by w kolejnych zadaniach brały koła w tym samym kolorze (ale sami już nie wskazujemy konkretnych kolorów).
Uwaga: Każdy zestaw ma określoną liczbę klocków w danym kolorze. Warto prosić dzieci, by same dobierały klocki w wybranych przez siebie kolorach tak, by uniknąć braku klocków w określonym kolorze.
Warianty
Praca parami – jedno dziecko wybiera liczbę klocków, umieszcza klocki na platformie i przelicza.
Zabierz jeden
Cel dydaktyczny
Odejmowanie przez usuwanie elementów.
Potrzebne elementy
- Zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
- Platformy – po trzy w tym samym kolorze dla każdego dziecka.
- Kartoniki z cyframi 1–6
Przebieg
- Prosimy, by każde dziecko połączyło ze sobą platformy w jednej linii.
- Prosimy, by każde dziecko umieściło na platformie sześć kół zębatych w dowolnych kolorach.
- Nauczyciel mówi: „Zabierz jedno koło”. Dziecko wykonuje i przelicza, ile zostało.
- Powtarzamy z różnymi poleceniami: zabierz 2, 3…
Warianty
- Dzieci losują kartoniki z liczbami oznaczającymi, ile zabrać.
- Dzieci mogą realizować zadanie na walcach zamiast na kołach.
- Dzieci mogą zbudować konstrukcję z np. 10 klocków (walce, łączniki, koła) i z nich odejmować klocki, a następnie przeliczać.
Klockowe zadania historyjki
Cel dydaktyczny
Dodawanie i odejmowanie w kontekście sytuacyjnym.
Potrzebne elementy
Klocki, obrazki lub ilustracje.
Przebieg
- Nauczyciel opowiada prostą historyjkę: „Na platformie były 4 koła. (Dzieci biorą platformę i umieszczają na niej 4 koła zębate). Dodałem 2 (Dzieci dodają jeszcze dwa koła – można umieszczać koła na kołach – w formie wieży). Ile teraz mam?”
- Dzieci podają wynik i uzasadniają: „Cztery i dwa to sześć”.
Warianty
- Dzieci wymyślają własne historyjki i zadają je kolegom.
- Przygotować kilka historyjek.
Dopasuj wynik
Cel dydaktyczny
Utrwalanie wyników dodawania i odejmowania.
Potrzebne elementy
Kartoniki z działaniami (np. 3+2, 5−1),
zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie).
Przebieg
Dziecko losuje kartonik z działaniem. Układa z klocków przedstawienie tego działania (np. 3 czerwone i 2 żółte). Liczy wszystkie i podaje wynik.
Warianty
- Tworzenie działań dla kolegi – jedno układa, drugie odczytuje działanie.
- Przygotować kartoniki z działaniami.
Klockowe memory matematyczne
Cel dydaktyczny
Łączenie działań z wynikami.
Potrzebne elementy
Kartoniki z działaniami i osobno z wynikami
Zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie).
Przebieg
Rozkładamy kartoniki obrazkiem do dołu. Dzieci biorą po jednym kartoniku, odczytują zadanie i przeliczają na klockach. Następnie poszukują kartonika z cyfrą oznaczającą wynik działania. Czytają głośno działanie i wynik.
Warianty
- Dzieci wybierają dla siebie zadania w parach.
Ilu klocków brakuje
Cel dydaktyczny
Ćwiczenia odejmowania z kontekstem.
Potrzebne elementy
Zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie).
Przebieg
Przygotowanie: każde dziecko układa trzy platformy w jednej linii.
Prosimy dzieci, by ułożyły na platformie 6 klocków jedno obok drugiego (mogą to być koła zębate lub walce). Dziecko zamyka oczy, a nauczyciel zabiera kilka klocków. Dziecko mówi: „Miałem sześć klocków, dwa są zabrane i zostały mi cztery”.
Warianty
- Dzieci pracują w parach i na zmianę chowają klocki.
Wypełnij brak
Cel dydaktyczny
Rozwijanie intuicji matematycznej.
Potrzebne elementy
Kartki z prostymi równaniami z pustym miejscem (np. _ + 2 = 5), klocki,
zestaw klocków, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie).
Przebieg
Dziecko układa odpowiednią liczbę klocków, by znaleźć brakującą liczbę.
Wypowiada całe działanie: „trzy i dwa to pięć”.
Warianty
Dziecko tworzy własne równania dla kolegi. Może np. mówić: „Mam dwa klocki, a chcę mieć sześć. To ile jeszcze muszę dobrać?”
Kolorowe działania
Cel dydaktyczny
Wizualizacja liczb.
Potrzebne elementy
Klocki w trzech kolorach, kartki z działaniami.
Przebieg
Nauczyciel podaje działanie (np. 2+3), dzieci wybierają 2 klocki jednego koloru i 3 drugiego. Przeliczają wszystkie razem.
Warianty
- Nauczyciel mówi: „Weź trzy żółte klocki i cztery zielone”. Zbuduj z nich konstrukcję. Z ilu klocków składa się Twoja konstrukcja? (warto zwrócić uwagę na fakt, że łączniki są w kolorze żółtym (łączniki proste i krzyżaki) i szarym (tylko krzyżaki).
Misiowe zadania
Cel dydaktyczny
Rozwijanie wyobraźni i myślenia matematycznego.
Potrzebne elementy
Pluszowy miś, klocki, karteczki z poleceniami.
Przebieg
- Nauczyciel wprowadza misia, który „zadaje” dzieciom działania: „Zbuduj coś z 4+2 klocków”.
- Dziecko buduje konstrukcję.
- Miś pyta: z ilu klocków powstała ta budowla?
Warianty
- Miś może czasem „zabrać” klocki – wówczas zadanie polega na odjęciu.
Pociąg liczb
Cel dydaktyczny
Dodawanie kolejnych składników.
Potrzebne elementy
Klocki, tor zbudowany z czterech platform umieszczonych w jednej linii.
Przebieg
- Dzieci na początek umieszczają na platformie obok siebie określoną przez nauczyciela ilość kół (np. cztery).
- Następnie samodzielnie dokładają kolejne koła zębate – mogą dodać jedno, dwa lub trzy.
- Po dodaniu przeliczają, ile mają kół zębatych.
- Nauczyciel pyta – Mieliśmy cztery koła zębate. Ile będziemy mieli, jeżeli ktoś dodał jedno koło? Czyli 4+1 =…. Kto dodał dwa koła? Ile mamy kół, jeżeli dodaliśmy dwa koła? Czyli 4+2 to …. itd.
Warianty
Dzieci budują w parach, dodając większe liczby kół, i przeliczają wspólnie w parach.