Zapisywanie liczb w systemie dziesiętnym

Nauczyciel rysuje na tablicy tabelę, która ma osiem rzędów i cztery kolumny. W pierwszym rzędzie umieszcza wydrukowane grafiki zębatek w czterech kolorach (w pierwszej kolumnie czerwoną, w drugiej żółtą, w trzeciej fioletową, w czwartej niebieską). Następnie podpisuje każdą zębatkę (czerwona — tysiące, żółta — setki, fioletowa — dziesiątki, niebieska — jedności). Wyjaśnia uczniom, że każda kolumna będzie zawierała jedną cyfrę, która będzie przedstawiona przez ilość zębatek w odpowiednim kolorze.

Nauczyciel zapisuje w czwartej kolumnie, w drugim rzędzie cyfrę 4 i prosi ucznia o odczytanie wartości. Buduje wieżę z czterech niebieskich zębatek i umieszcza ją na macie zbudowanej z dwóch platform (2×4) na ostatnim miejscu po prawej stronie.

Następnie, w trzecim rzędzie uzupełnia trzecią kolumnę cyfrą 6, a czwartą kolumnę cyfrą 4, prosi ucznia, by odczytał wartość liczby — 64. Nauczyciel tłumaczy, że w tej liczbie zawiera się sześć dziesiątek i cztery jedności i układa na macie sześć fioletowych zębatek i cztery niebieskie. Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że liczba 64 zawiera w sobie 6 dziesiątek i 4 jedności.

Analogicznie nauczyciel uzupełnia dowolnymi wartościami pozostałe pola w tabeli na tablicy, prosząc uczniów o odczytywanie liczby, budowanie wież z zębatek w odpowiednim kolorze i ilości oraz umieszczanie ich we właściwym miejscu na macie.

Przygotuj grafiki kół zębatych.

Nauczyciel przygotowuje matę z dwóch połączonych platform (4×2). Następnie każdej zębatce w określonym kolorze przypisuje pozycję (jednostka, dziesiątka, setka – można przypisać kolory analogicznie jak w pierwszym ćwiczeniu).

Nauczyciel na tablicy rysuje tabelę podobną do tej w poprzednim zadaniu. Nauczyciel kładzie matę przed sobą i z czterech cyfr układa dowolną liczbę, prosi uczniów, by wspólnie wybudowali wieże z określonej liczby zębatek we właściwym kolorze i umieścili je w odpowiednim miejscu na macie.

Ćwiczenie można powtórzyć kilka razy, za każdym razem pytając resztę klasy, czy ich zdaniem ćwiczenie zostało poprawnie zrealizowane.

Przygotuj karteczki.

Nauczyciel dzieli dzieci na pary, każda para dostaje zestaw klocków i kartę pracy z zapisanymi liczbami, dzieci budują wieże z zębatek według zapisanego wcześniej schematu (podobnie jak w ćwiczeniu nr 1 i 2).

Nauczyciel przygotowuje matę złożoną z dwóch platform (4×2), wydrukowane cyfry i wsypuje do nieprzeźroczystego woreczka lub pudełka kilkanaście zębatek w różnych kolorach. Prosi ucznia, aby wylosował 10 zębatek, następnie ułożył z nich na macie liczbę, zgodnie ze schematem z zadania pierwszego. Następnie nauczyciel prosi kolejnego ucznia, by „odczytał” ułożoną liczbę oraz położył pod nią odpowiednie cyfry.

Nauczyciel zapisuje słownie na tablicy ułożoną przez ucznia liczbę. Przy okazji tego ćwiczenia nauczyciel może wyjaśnić zasady słownego zapisywania liczebników.

Nauczyciel dzieli dzieci na pary, każda para otrzymuje zestaw klocków i karty pracy. Jeden uczeń wybiera z każdej karty pracy jedną liczbę (np. trzysta, pięćdziesiąt, osiem), drugi układa w formie wież z klocków odczytaną liczbę.

Nauczyciel przygotowuje cztery pojemniki oznaczone kolejno: „1000”, „100”, „10” i „1”, do pojemnika „1000” wrzuca wszystkie zębatki w kolorze czerwonym, do „100” wrzuca zębatki żółte, do „10” fioletowe, do „1” niebieskie. Umieszcza przed nimi matę ułożoną z dwóch platform (4×2). Prosi ucznia, by zbudował liczbę składającą się z 4 tysięcy, 5 setek, 2 dziesiątek i 3 jedności i umieścił ją na macie. Ćwiczenie można powtórzyć kilka razy.

Nauczyciel dzieli dzieci na zespoły 4-osobowe, każdy zespół otrzymuje matę z dwóch złożonych platform (4×2). Wszystkie dzieci w grupie mają przypisaną swoją rolę, jedno jest „tysiącami”, jedno „setkami”, jedno „dziesiątkami”, jedno „jednościami” (jeśli zdarzy się tak, że nie wszystkie grupy będą 4-osobowe, jedno z dzieci może mieć dwie „role”). Nauczyciel odczytuje liczbę w następujący sposób: „Liczba, o której myślę ma 6 tysięcy, 3 setki, 8 dziesiątek i 2 jedności”. Każde dziecko musi podbiec do właściwego pojemnika, wybrać odpowiednią ilość zębatek i grupa wspólnie układa na macie wyczytaną przez nauczyciela liczbę.

Nauczyciel podaje liczbę, np. 243. Uczeń ma za zadanie zbudować konstrukcję, której klocki będą się składać na tę liczbę (np. 2 platformy, 4 walce i 3 koła). Dzieci przedstawiają swoje liczby i odczytują je.

Nauczyciel nadaje platformie wartość 100, walcowi zaś 10. Następnie prosi, by dzieci zbudowały konstrukcję składającą się z np. 3 platform i 5 walców. Po zbudowaniu danej liczby dzieci przekładają ilość platform i walców na wartości liczbowe i zapisują liczbę wg wzoru: 300 + 50 = 350.

Nauczyciel wyjaśnia dzieciom, że wieża z 10 kół zębatych ma wartość 10. Podobnie jeden walec ma wartość 10.

Każde dziecko dostaje 15 kół. Ma za zadanie zbudować konstrukcję i wymienić 10 kół na 1 walec (czyli jedną dziesiątkę). Następnie przeliczają pozostałe jednostki.

Następnie nauczyciel wysypuje większą liczbę kół (można też podzielić klasę na grupy i każdej z grup przypisać jeden kolor kół). Uczniowie przeliczają koła a następnie analizują na ile walców mogą wymienić przeliczone koła (10 kół – 1 walec).

Przypisujemy poszczególnym elementom wartość liczbową, np. platforma to 100, walec to 10, koło to 1.

Dzieci mają swój „budżet” (np. 150) i „kupują” przedmioty (karteczki), budując odpowiednią wartość z klocków (np. 1 platforma, 4 walce, 6 kół = 146). Następnie sprawdzają, któremu dziecku udało się kupić najwięcej i zostało najmniej „reszty”.

Zabawę można też prowadzić w parach i grupach (gdzie dzieci mogą wspólnie omawiać i przeliczać wartości przed zakupem).

Nauczyciel rozkłada karteczki z liczbami trzycyfrowymi w całej klasie. Następnie wraz z uczniami ustala wartość dla poszczególnych elementów, np. platforma – 100, walec – 10, koło – 1. Przy każdej stacji uczniowie budują wartość liczby i poruszają się dalej.

Zabawa w parach. Jedno dziecko tworzy „tablicę liczby” z trzema polami. Do każdego pola wkłada odpowiednią liczbę kół zębatych (np. 3 koła w „J”, 2 w „Dz”, 1 w „S”). Czyta liczbę. Następnie przestawia wieże z kół miejscami i prosi partnera by przeczytał powstałą liczbę. Prosi też by wyjaśnił co się zmieniło (np. jednostki i dziesiątki zostały zamienione pozycjami / były na innych pozycjach).

Nauczyciel rozkłada karteczki z liczbami trzycyfrowymi w całej klasie. Następnie wraz z uczniami ustala wartość dla poszczególnych elementów, np. platforma – 100, walec – 10, koło – 1.

Dziecko dostaje kartę np. „rozmień 1 setkę na dziesiątki”, i wykonuje działanie – 1 platforma → 10 walców. Następnie może dalej rozmieniać dziesiątki.

Dzieci budują konstrukcje z klocków. Następnie nauczyciel mówi: każda platforma to jedna setka, walec to jedna dziesiątka, koło zębate to jedna jednostka (nie wliczamy np. łączników, korbek). Dzieci przeliczają wartość swojej wieży i porównują jej wartość z inną parą. Umieszczają obie konstrukcje na podłodze a pomiędzy nimi umieszczają odpowiedni znak równości (ta konstrukcja ma większą wartość liczbową od drugiej).